مجموعه فرهنگی {الصـادقـِین} علیهم السلام

یا أَیُّها الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقوا اللّه وَ کُونُوا مَعَ الصّادقین (ترجمه: اى کسانى که ایمان آورده‌اید! از خدا بپرهیزید و با صادقان باشید) توبة/١١٩

مجموعه فرهنگی {الصـادقـِین} علیهم السلام

یا أَیُّها الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقوا اللّه وَ کُونُوا مَعَ الصّادقین (ترجمه: اى کسانى که ایمان آورده‌اید! از خدا بپرهیزید و با صادقان باشید) توبة/١١٩

مجموعه فرهنگی {الصـادقـِین} علیهم السلام

بُرَید گوید: از امام باقر (علیه السلام) درباره قول خدای عزوجل که می‌فرماید «‌اتَّقُوا اللَّهَ وَ کونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ‌» پرسیدم؟
حضرت فرمودند: « مقصود ماییم » .
مرحوم کلینی/اصول کافی ج 1/ص 208

۳ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «اصحاب» ثبت شده است

* اطلاعات آمـاری قیام سیدالشهداء علیه السلام * 3

🔹  آمار اصحاب امام حسین(علیه السلام)

* روز عاشورا

1. مشهورترین و پرگوینده‌ترین قول، ۷۲ نفر است. ابومِخنَف به نقل از ضحاک بن عبدالله مشرقی، یاران امام حسین(علیه السلام) را در روز عاشورا ۷۲ نفر (۳۲ نفر سواره و ۴۰ پیاده) نوشته است:

و لما أصبح الحسین علیه السّلام یوم الجمعة عاشر محرّم-و فی روایة: یوم السبت-عبأ أصحابه، و کان معه اثنان و ثلاثون فارسا و أربعون راجلا ...

مقتل الحسین علیه السلام نویسنده : موفق بن احمد خوارزمی جلد : 2  صفحه : 6

http://yon.ir/8TNcJ

2. گزارش حصین بن عبدالرحمن از سعد بن عبیده که یاران امام(علیه السلام) را نزدیک به ۱۰۰ نفر دانسته است :

... قَالَ سَعْدٌ: وَإِنِّی لَأَنْظُرُ إِلَیْهِمْ، وَإِنَّهُمْ لَقَرِیبُ مِائَةِ رَجُلٍ، فَفِیهِمْ مِنْ صُلْبِ عَلِیٍّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ خَمْسَةٌ أَوْ سَبْعَةٌ، وَعَشَرَةٌ مِنَ الْهَاشِمِیِّینَ، ...

 تاریخ الاسلام - ت تدمری نویسنده : الذهبی، شمس الدین جلد : 5  صفحه : 15

http://yon.ir/wpH9S

3. مسعودی نویسنده کتاب اثبات الوصیه ۶۱ نفر نوشته است:

... و روی ان عدتهم فی ذلک الیوم کانت واحدا و ستین رجلا ...

اثبات الوصیة نویسنده : المسعودی، علی بن الحسین  صفحه : 166

http://yon.ir/sHWSC

4. سید محمد کرکی حائری و مرحوم مجلسی در بحار جلد45 صفحه 4 (بنابر روایتی) ۱۱۴ نفر نوشته اند :

ثمّ إنّ الحسین علیه‌السلام عبّأ أصحابه وکان ذلک الیوم یوم عاشوراً ، وکان معه اثنان وثلاثون فارساً وأربعون راجلاً ، وفی روایة اُخرى : إثنان وثمانون راجلاً ، فجعل على میمنته زهیر بن القین ، وعلى میسرته حبیب بن مظاهر ، ودفع اللواء إلى أخیه العبّاس ، وثبت الحسین علیه‌السلام مع أهل بیته فی القلب ...

تسلیة المُجالس وزینة المَجالس نویسنده : الکرکی الحائری، السید محمد  جلد : 2  صفحه : 275

http://yon.ir/IlJDK

* گزارش ۷۲ نفر به اعتبار قدمت و اعتبار منابع و نیز کثرت ناقلان آن، قابل اعتمادتر است.

* ترکیب قبیله‌ای یاران امام حسین(علیه السلام)

یکی از محققان معاصر، فهرستی ۱۰۴ نفره از ترکیب قبیله‌ای شهدای بنی هاشم و غیر آنان از آغاز نهضت به شرح ذیل آورده است:

  • 1. هاشمیان و موالی آنان (با احتساب مسلم بن عقیل) : ۲۶ نفر
  • 2. اسدیان : ۷ نفر
  • 3. هَمْدانیان: ۱۴ نفر
  • 4. مَذْحِجیان: ۸ نفر
  • 5. انصار: ۷ نفر
  • 6. بَجَلیان و خثعمیان: ۴ نفر
  • 7. کِنـدِه: ۵ نفر
  • 8. غِفاریان: ۳ نفر
  • 9. کلبیان: ۳ نفر
  • 10. اَزْدیان: ۷ نفر
  • 11. عبدیان: ۷ نفر
  • 12. تیمیان: ۷ نفر
  • 13. طائی ها: ۲ نفر
  • 14. تغلبیان : ۵ نفر
  • 15. جُهَنیان: ۳ نفر
  • 16. تمیمیان: ۲ نفر
  • 17. افراد متفرقه: ۳ نفر

المقصد الأول : فی آل أبی طالب بن عبدالمطلب و موالیهم ، من أنصار الحسیـن علیه السلام ...

إبصار العین فی أنصار الحسین علیه السلام نویسنده : السماوی، الشیخ محمد  صفحه : 49 به بعد

http://yon.ir/gQRV2

مِن اللهِ توفیق

۰ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰ ۰۴ مهر ۹۷ ، ۲۱:۵۵
أبـونور

* اطلاعات آمـاری قیام سیدالشهداء علیه السلام * 2

🔹  آمار اصحاب امام حسین(علیه السلام)

 در کربلا (پیش از عاشورا)

1. عمّار دهنی به نقل از امام باقر(علیه السلام) یاران امام حسین(علیه السلام) را هنگام ورود به کربلا ۱۴۵ نفر (۴۵ نفر سواره و ۱۰۰ نفر پیاده) ذکر کرده است:

و کان عبید اللَّه قد جهّز الجیش لملاقاته، فوافوه بکربلاء، فنزلها و معه خمسة و أربعون نفسا من الفرسان و نحو مائة راجل، فلقیه الحسین و أمیرهم عمر بن سعد بن أبی وقّاص، و کان عبید اللَّه ولّاه الری، و کتب له بعهده علیها إذا رجع من حرب الحسین ...

الإصابة فی تمییز الصحابة نویسنده : العسقلانی، ابن حجر جلد : 2  صفحه : 71

http://yon.ir/pR5Ha

2. برخی مورخان ۸۹ نفر نوشته‌اند، با این توضیح که ۵۰ نفر اصحاب امام، ۲۰ نفر از از سپاه دشمن (که به امام پیوستند) و ۱۹ نفر از اهل بیت امام (علیهم السلام) :

... وَقُتلَ أَصْحَابُهُ حَوْلَهُ، وَکَانُوا خَمْسِیْنَ، وَتَحوَّلَ إِلَیْهِ مِنْ أُوْلَئِکَ عِشْرُوْنَ ...

وَکَانَ الحُسَیْنُ فِی خَمْسِیْنَ رَجُلاً، مِنْهُم تِسْعَةَ عَشَرَ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ.

 سیر اعلام النبلاء - ط الرساله نویسنده : الذهبی، شمس الدین جلد : 3  صفحه : 298 و 300

http://yon.ir/F2ZA3

3. یعقوبی اصحاب و اهل بیت امام را ۶۲ یا ۷۲ نفر گزارش کرده است:

... فلقی الحسین بموضع على الفرات یقال له کربلاء و کان الحسین فی اثنین و ستین، أو اثنین و سبعین رجلا من أهل بیته و أصحابه ...

تاریخ الیعقوبی نویسنده : احمد بن ابی یعقوب  جلد : صفحه : 243

http://yon.ir/0h6sX

4. مسعودی تنها مورخی است که آمار اصحاب امام را هنگام روانه شدن به کربلا به همراه سپاه حرّ، ۵۰۰ سوار و حدود ۱۰۰ پیاده نوشته است - و مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۷۴. گزارش مسعودی را نقل کرده‌اند، اما به جای ۵۰۰ سوار، ۱۰۰۰ سوار نوشته‌اند :

وقال المسعودی فی کتاب مروج الذهب فعدل الحسین إلى کربلاء وهو فی مقدار ألف فارس من أهل بیته وأصحابه ونحو مائة راجل فلم یزل یقاتل حتى قتل صلوات الله علیه ...

بحار الأنوار - ط دارالاحیاء التراث نویسنده : العلامة المجلسی  جلد : 45  صفحه : 74

http://yon.ir/3wpia

* از مجموع گزارش‌های دیگر، این نتیجه را می‌توان گرفت که یاران امام بین ۷۰ تا ۹۰ نفر بوده‌اند.

مِن اللهِ توفیق

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۴ مهر ۹۷ ، ۱۱:۱۸
أبـونور

* اطلاعات آمـاری قیام سیدالشهداء علیه السلام *

🔹  مدت حرکت امام

قیام امام حسین (علیه السلام) از روزی که بیعت با یزید را نپذیرفت تا روز عاشورا ۱۷۵ روز به طول انجامید که از این زمان، ۱۲ روز در مدینه و ۴ ماه و ۱۰ روز در مکه و ۲۳ روز در راه مکه تا کربلا و ۸ روز در کربلا (دوم تا دهم محرم) سپری شد. داد

تعداد منزل‌ های بین راه

امام حسین (علیه السلام) ۱۸ منزلگاه میان مکه و کوفه (حدود ۴۳۰ کیلومتر) را برای رسیدن به کربلا پشت سر گذاشت. فاصله میان هر دو منزلگاه بین ۳ تا ۵ فرسخ (۱۶ تا ۲۷ کیلومتر) بود.

🔹  آمار اصحاب امام حسین(علیه السلام)

متاسفانه هیچ شیوه‌ای برای دست یافتن به آمار دقیق و حقیقی یاران امام حسین(علیه السلام)، وجود ندارد و مستندات و مدارک دست اول یعنی شاهدان عینی تعداد یاران امام(علیه السلام) را گوناگون نقل کرده‌اند و نیز در ثبت و ضبط نام افراد در منابع تاریخ و حدیث، از نظم و قاعده مشخصی پیروی نشده است و گاه یک نفر به اعتبار اسم، کنیه، نام پدر یا مادر و یا حتی با مشخصات تیره و تبار، به چند شکل ثبت شده است و از سوی دیگر تعداد یاران امام حسین(علیه السلام) در همه مراحل قیام، ثابت نبوده، بلکه عده‌ای از کاروان امام جدا و عده‌ای به آن می‌پیوستند.

با توجه به آنچه گفته شد برای آنکه تا حد امکان، گزارش روشنی در این باره ارائه شود، آمار اصحاب امام(علیه السلام) در چهار مقطع زمانی و مکانی از مراحل قیام، بررسی و ارائه می‌شود:

 هنگام خروج از مدینه

بسیاری از منابع، هیچ سخنی از تعداد همراهان امام(علیه السلام) به میان نیاورده‌اند.

فخرج علیه السلام من تحت لیلته - وهی لیلة الاحد لیومین بقیا من رجب - متوجها نحو مکة ومعه بنوه واخوته وبنو أخیه وجل أهل بیته إلا محمد بن الحنفیة - رضوان الله علیه - ...

الإرشاد نویسنده : الشیخ المفید جلد : 2  صفحه : 34

http://yon.ir/l5dSz

تنها رقمی که در این باره وجود دارد، در روایت شیخ صدوق از امام صادق(علیه السلام) است که در آن تعداد یاران و اهل بیت همراه امام حسین(علیه السلام) هنگام خروج از مدینه، ۲۱ نفر گزارش شده است :

ثم سار فی أحد وعشرین رجلا من أصحابه وأهل بیته، منهم أبو بکر بن علی، ومحمد بن علی، وعثمان بن علی، والعباس بن علی

الأمالی نویسنده : الشیخ الصدوق  صفحه : 217

http://yon.ir/leXM6

 

هنگام خروج از مکه

1. ابن سعد و ابن عساکر تعداد همراهان امام(علیه السلام) را ۶۰ نفر از کوفیان و ۱۹ نفر از بنی هاشم (مرد، زن و کودک) نوشته‌اند:

بعث أهل العراق إلى الحسین الرسل والکتب یدعونه إلیهم فخرج متوجها إلى العراق فی أهل بیته وستین شیخا من أهل الکوفة ...

تاریخ مدینة دمشق نویسنده : ابن عساکر  جلد : 14  صفحه : 212

http://yon.ir/Ei599

2. ابن اعثم، خوارزمی، محمد بن طلحه شافعی، اربلی و ابن صباغ مالکی همراهان امام(علیه السلام) را هنگام خروج حضرت از مکه ۸۲ نفر نوشته اند :

.. و خرج من مکة یوم الثلاثاء وهو یوم الترویة الثامن من ذى الحجة ومعه اثنان وثمانون رجلا من أهله وشیعته وموالیه ...

کشف الغمة نویسنده : ابن أبی الفتح الإربلی جلد : 2  صفحه : 253

http://yon.ir/fva8i

3. ابن قتیبه دینوری و ابن عبد ربه از زبان مسلم بن عقیل هنگام شهادتش (که مصادف با زمان خروج امام(علیه السلام) از مکه بوده) همراهان امام حسین(علیه السلام) از زن و مرد را، ۹۰ نفر نوشته‌اند:

...إن الحسین ومن معه وهم تسعون بین رجل وامرأة ...

الإمامة و السیاسة - ت الزینی  نویسنده : ابن قتیبه دینوری  جلد : 2  صفحه : 5

http://yon.ir/pk3C5

4. ابن کثیر، همراهان امام(علیه‌السلام) را نزدیک به ۳۰۰ نفر نوشته است :

... و قد تجهز الحسین من الحجاز إلى العراق، فتحمل بأهله ومن أطاعه وکانوا قریبا من ثلثمائة...

البدایة و النهایة- دار احیاء التراث عربی  نویسنده : ابن کثیر جلد : 6  صفحه : 259

http://yon.ir/E1oSr

[01]

___________

 مِن اللهِ توفیق

۰ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰ ۰۳ مهر ۹۷ ، ۲۱:۵۶
أبـونور